/ 15 قرآن در آيات قرآن پيش از آغاز كردن به تفسير قرآن حكيم ، ناگزير از پرداختن به بحثهايى تمهيدى و مقدماتى هستيم كه در آنها از كيفيت تدبر در آيات قرآن سخن خواهيم گفت ، و در واقع بيان كنندهء روشى است كه نويسنده در تفسير قرآن از آن پيروى كرده است . و پيش از هر چيز اين پرسش را طرح مىكنيم كه قرآن چيست ؟ و چرا فهم آدمى از احاطه پيدا كردن بر ابعاد قرآن حكيم ناتوان است ؟ قرآن براى يك نسل يا يك قرن نازل نشده ، بلكه كلام بزرگ خدا است كه با زمان از روزى كه خدا آن را ايجاد كرده تا روزى كه خود وارث زمين و هر كه بر آن است مىشود ، امتداد پيدا مىكند . و با بشريت از روز فرود آمدن آن از آسمان به عنوان پايان دهندهء به رسالتهاى خدا تا روز برانگيخته شدن آنان امتداد داشته است . بنا بر اين كتابى است كه همه را فرامىگيرد و هيچ كس فراگيرندهء آن نيست . و چون آدمى تكامل پيدا مىكند ، ناگزير قرآن در برابر او باقى مىماند بىآنكه هر اندازه هم كه از لحاظ پيشرفت تمدن و سير كردن در آفاق شناخت و معرفت به جلو رفته باشد ، بتواند به تمام آن دسترسى پيدا كند ؛ و اگر عقل محدود بشرى از احاطه يافتن به جميع اسرار قرآن عاجز بماند ، / 16 آيا زبان و لغت آدمى ناتوان نخواهد ماند ؟ هنگامى كه قرآن به توصيف خود مىپردازد ، افقهايى از شناخت در